آخرین مطالب
امکانات وب
همه جای ایران سرای من است
هر برگ از تاریخ پر فراز و نشیب کرمان، حرف های بسیاری برای گفتن دارد؛
بگوی اگر گنهی رفت و گر خطایی هست
روا بود که چنین بیحساب دل ببری؟
مکن که مظلمه یِ خلق را جزایی هست
توانگران را، عیبی نباشد ار وقتی
نظر کنند که در کوی ما گدایی هست
به کام دشمن و بیگانه رفت چندین روز
ز دوستان نشنیدم که آشنایی هست
کسی نماند که بر درد من نبخشاید
کسی نگفت که بیرون از این دوایی هست
هزار نوبت اگر خاطرم بشورانی
از این طرف که منم همچنان صفایی هست
به دود آتش ماخولیا دِماغ بسوخت
هنوز جهل مصور که کیمیایی هست
به کام دل نرسیدیم و جان به حلق رسید
و گر به کام رسد همچنان رجایی هست
به جان دوست که در اعتقاد سعدی نیست
که در جهان به جز از کوی دوست جایی هست
حادثه کشتار مردم کرمان واقعهای تاریخی است که در سال ۱۲۰۸هجری قمری در شهر کرمان به وقوع پیوست. در این واقعه آقا محمدخان قاجار پس از فتح شهر کرمان دستور کور کردن تمام مردان شهر و تجاوز به ۸ هزار تن از زنان و دختران کرمان را صادر کرد. علت اینکار حمایت مردم کرمان از لطفعلیخان زند، شورشی مدعی سلطنت بود.
پس از این حادثه لطفعلیخان در توسط حاکم بم دستگیر شده و به طرز فجیعی در تهران توسط آغامحمدخان کشته شد.
تمسخر شاه قجر و شعله ور کردن آتش کینه
اشتباهی که شعله های بیشتر فاجعه ی کرمان را موجب شد تمسخر آقامحمد خان و سرودن و خواندن اشعار هجو برای او بود.هر شامگاه از فراز برج هایی که به دروازه وصل بود، عده ای که به آنها نقاره چی می گفتند پس از نواختن طبل و دهل ودادن شعارهایی که غروب را اعلام می کرد و ضوابط ویژه شب را یادآور می شد، اشعاری در هجو آقامحمدخان می خواندند.روایت تاریخی دیگری نیز حضور زنان کرمانی را در این صحنه نشان می دهد که عصر هنگام بر بلندیها رفته و دسته جمعی این خان قاجار را به تمسخر می گرفتند.(تمسخر به دلیل اخته بودن آقا محمدخان قاجار)
کینه ، خان قاجار را آنچنان خشمگین ساخت که در نخستین شب شنیدن این اشعار، به عنوان اقدام اولیه دستور داد تا آن تعداد از اسیران کرمانی که سال قبل توسط نصرالله خان نسقچی باشی به تهران اعزام شده بودند، به قتل برساند و تمام قنوات اطراف کرمان را با خاک پر کردند.
نحوه ی کور کردن مردم کرمان :
جلادان آغا محمد خان قاجار پس از فتح کرمان در اجرای دستور آقا محمد خان قاجار کوچکترین ارفاق یا رحمی به کسی نکردند. در نهایت قساوت برای تاریخ فاجعه ای کم نظیر باقی گذاشتند و در کور کردن مردان سبک جدیدی را بکار بردند .
کور کردن معمول آن زمان با کشیدن میل گداخته به چشم بود ولی درکرمان جلادان خان قاجار دست و پای افراد را می بستند و به پشت می خواباندند و با انگشتان خود چشم را از کاسه بیرون می آوردند و چون فرصت نداشتند و می بایست در مدت کم چشم جمع کثیری را بیرون می آوردند کور شدگان را با همان حال رها می کردند....
این جلادی و درآوردن چشم ، مقابل چشم زن و فرزندان این قربانیان صورت می گرفت و وقتی دست و پای کوران باز می شد ، زن و فرزندانشان می توانستندمجروحین چشم در آورده را ببرند ، بعضی از کور شدن در اثر خونریزی می مردند و بعضی در اثر چرکین شدن محل جراحت از بین می رفتند...
برخی گفتهها در باره ی آقامحمدخان
سرجان ملکم:
آقامحمدخان قاجار با اهل شریعت با احترام و رافت میزیست و خوددر ظاهر مقدس بود همیشه نماز میخواند و هر نیمه شب – اگرچه در روز زحمت زیادی کشیده بود- برمیخاست و بعبادت میپرداخت در مورد بیرحمی و سنگدلی او همین بس که برای جانشین کردن برادر زاده خود باباخان از کشتن برادران و پسرعموهای خود نیزاحتراز نکرد یا اینکه پس از دستگیری لطفعلی خان زند تمام مردان کرمان را اعم ازپیر و جوان یا کشت یا کور کرد و شهر کرمان را به شهر کوران تبدیل ساخت درحالیکه کرمان را تسخیرکرده بود و از شهرهای خود او بحساب میآمدند و مردم کرمان جزء ملت خود او بودند.
وی مردی سنگدل، عقدهای (بسبب مقطوع النسل بودن) خشن و کینه توز، سخت کش و بیرحم بود.
استاد معین:
آقامحمدخان در حمله به قفقاز دستور قتل عام و خرابی کلیساها راداد و بخشی از شهر را ویران ساخت.
کتاب تاریخ ایران نوشته خاورشناسان شوروی:
آغامحمدخان مردی بیرحم و پادشاهی ستمکار بود و از دشمنان واقعی و خیالی خود هزار هزار انتقام میگرفت و برخی از آنها را شمع آجین مینمود و برخی را در قفس ببران گرسنه میانداخت.
دکتر مصاحب:
وی مردی کینه خواه و بیرحم و قدرت جوی و چاره گر بود. خست وبیرحمی او به اوج میرسید.
.
یا رب ستدی جهانی از همچو منی دادی به مخنثی، نه مردی نه زنی از گردش روزگار معلومم شد پیش تو چه دفزنی چه شمشیرزنی
۰۰۰۰۰۰
استان کرمان پهناورترین استان ایران است که در جنوب خاوری ایران واقع شده و از لحاظ تاریخی، سابقه سکونت در این ناحیه به هزاره چهارم پیش از میلاد می رسد. گنجینه های فرهنگی، تاریخی و معماری ارزشمندی در گذر زمان دراین استان پدید آمده که نمایان گر روند تاریخی و حیات اقتصادی ـ اجتماعی این منطقه است. استان کرمان از اقتصادی پویا برخوردار بوده و در زمینه کشاورزی و انواع صنایع رونق به سزایی دارد. تنها شهر خشتی جهان (ارگ بم) متعلق به هزاره های پیش از میلاد به این خطه تعلق دارد و بازار بسیار زیبای شهر کرمان به همراه ده ها اثر باستانی، طبیعی و معماری در این دیار وجود دارد که همواره گردشگران را مجذوب خود نموده و جلوه های جهانگردی این منطقه را به نمایش می گذارند.
مکان های دیدنی و تاریخی
مکان های دیدنی و تاریخی استان کرمان عبارتند از: کویر لوت, رودخانه هلیل رود, کوه های هزار, جوپار, لاله زار, باغ بالا, خیبر, قبله, ارگ بم, خرابه های شهر کمادین, گنبد جبلیه, مقبره خواجه اتابک, قلعه قهقه, قلعه کهنه, گنبد مشتاقیه, مسجد ملک, مسجد جامع, مسجد امام, قلعه سودک, گورستان دژیمند, باغ شاه زاده ماهان, مزار شاه نعمت الله ولی, قلعه ستگ, زیارت گاه شاه زاده حسین, حمام گنج علی خان, مجموعه وکیل, مجموعه ابراهیم خان, میدان گنج علی خان, مسجد چهل ستون, آتشکده شاه فیروز, قلعه اردشیر, قلعه دختر, موزه سکه, قلعه راین, ارگ جدید بم, گنبد سبز, تخت دریا قلی بیک و بازار کرمان.
صنایع و معادن
صنایع استان کرمان به دو دسته صنایع دستی و ماشینی تقسیم می شوند. صنایع دستی شامل شال، پته و ترمه است که به غیر از پته دوزی باقی از رونق سابق برخوردار نیستند. صنایع دستی کارگاهی چون: قالی بافی، جاجیم بافی، گلیم بافی و خورجین بافی از صنایع رایج این استان به شمار می رود. صنایع ماشینی استان به سه دسته کارگاهی کوچک، متوسط و بزرگ تقسیم می شوند که از این صنایع می توان سیمان، خانه سازی، نوشابه سازی، قند، ذغال سنگ و مس که معروفیت جهانی دارد را نام برد. معادن استان در تامین مواد اولیه مورد نیاز صنایع کشور نقش ارزنده ای بر عهده دارند. معادن سرشار آهن، ذغال سنگ، مس و دیگر فلزات چرخ های صنعت استان و کشور را به گردش در می آورند. معادن ذغال سنگ قسمتی از نیاز کارخانه ذوب آهن اصفهان را تامین می کنند. منابع مس سرچشمه کرمان که به گواهی کارشناسان از غنی ترین و خالص ترین معادن مس درجهان به شمار می رود، از مشخصه های ویژه اقتصادی استان کرمان محسوب می شود.
از نظر اقتصادی منطقه ویژه و آزاد تجاری سیرجان اهمیت استان کرمان را افزایش داده است. این منطقه ویژه صرف نظر از تاثیراتی که در توسعه اقتصادی کل استان داشته، از دیدگاه توسعه جهانگردی نیز اهمیت زیادی دارد. سیرجان گذرگاه اصلی انتقال کالا به کشورهای خاور ایران و هم چنین اروپا و خلیج فارس بوده و مسیر رفت و برگشت کلیه کالاهای تجاری از بندر شهید رجایی هرمزگان به کشورهای آسیای میانه، قفقاز و روسیه است. در واقع این شهر محل اتصال کلیه محورهای ترانزیتی و حمل و نقل کالا از جنوب به شمال، خاور و باختر ایران و سایر کشورهای شمالی، خاوری و باختری اروپا و خلیج فارس است. راه ترانزیت اصلی زمینی (جاده ای و ریلی) از طریق بندر شهید رجایی به استان های بزرگ و صنعتی کشور(کرمان ـ فارس ـ یزد)، از مسیر این شهرستان و منطقه ویژه اقتصادی عبور می کند. این منطقه به عنوان یک قطب اقتصادی ویژه بر بستر مزیت های باراندازی، در ساختار اقتصادی استان کرمان نقش و موقعیت قابل توجهی را احراز کرده است و در آینده نیز بر اهمیت این جایگاه اقتصادی افزوده خواهد شد.
وجه تسمیه و پیشینه تاریخی
نام کرمان در دوره های قبل از اسلام، «بوتیا» و «کارامانیا» بوده است. برخی عقیده دارند که کرمان دگرگون شده کلمه «کریمان» است و عده ای نیز آن را مشتق از «کارمانیا» قدیم به معنی «جایگاه دلاوری و نبرد» ذکر می کنند. در حالی که تواریخ عرب و یهود، «کرمان» را فرزند هیتال یا هپتال از نبیره های نوح می دانند، کتب فارسی از طهمورث به عنوان جد وی یاد می کنند. هرودوت از شش نژاد فارسی نام می برد که یکی از آن ها «گرمانیان» است. مرکز کرمان را در قدیم «گواشیر» و «بردشیر» می خواندند. «گواشیر» در اصل «کوره اردشیر» یعنی شهر اردشیر بوده که به تدریج «گواشیر» شده است.
از لحاظ تاریخی سابقه سکونت و استقرار انسان در دیار کرمان به هزاره چهارم قبل از میلاد می رسد. این منطقه یکی از قدیمی ترین نواحی ایران به شمار می رود و در گذر زمان، گنجینه های فرهنگی، تاریخی گرانبهایی در آن پدید آمده است که نمایان گر روند تاریخی و حیات اقتصادی ـ اجتماعی آن است. وجود هر فضای تاریخی در کرمان بیان گر بخشی از زوایا و ابعاد زندگی مردم و حکومت های این مرز و بوم می باشد. تاسیس و تخریب، مرمت و انهدام، همه نشان گر حیات پر جنب و جوش این دیار ناشناخته است. کمی آثار تاریخی کرمان در مقایسه با شهرهایی چون اصفهان و شیراز به دلیل آسیبی است که حوادث ناگوار تاریخ در این منطقه پدید آورده است. همین معدود آثار نیز نشانه توانایی، پایداری و کوشش های مردم این خطه از کشور است.
مشخصات جغرافیایی
استان کرمان در جنوب خاوری ایران واقع شده و از شمال با استان های خراسان و یزد، از جنوب با استان هرمزگان، از خاور با سیستان و بلوچستان و از باختر با استان فارس همسایه است. این استان از نظر جغرافیایی بین 55 درجه و 25 دقیقه تا 32 درجه ی پهنای شمالی و 26 درجه و 53 دقیقه تا 29 درجه و 59 دقیقه ی درازای خاوری از نصف النهار گرینویچ قرار گرفته است. استان کرمان یکی از پهناورترین استان های ایران است که حدود 11 درصد از خاک ایران را در بر گرفته است. این استان یکی از مرتفع ترین استان های کشوربوده و شهرستان بافت آن با 2250 متر ارتفاع از سطح دریا مرتفع ترین شهرستان استان است.
آثار تاريخي استان كرمان
ارگ بم
ارگ راین
آبشار بنگان (بافت)
آبشار جهانجان (سه کاسه) بافت
آبشار رودفرق
آستانه شاه نعمت الله ولی (ماهان)
آسیاب شهداد
آسیاب هشتم کوهبنان
بادگیر چپقی
باغ شاهزاده (ماهان)
بندر هنزارابر
تپه کنار صندل (محوطه باستانی) (جیرفت)
پارک ملی خبر (بافت)
تپه یحی (محوطه باستانی) (بافت)
چشمه عروس رابر
خانه بهادرالملک بردسیر
خانه ایرانمنشها (بافت)
خانه حاج درویش
خانه صادقی
خانه والی میرحسینی
روستای سنگی میمند (شهربابک)
ریگهای علیآباد (ریگان)
شهر راین
قلعه سموران
قلعه گرم سالاررضا
قلعه گزانخواص (ریگان)
عمارت موسی خانی (شهربابک)
غار شب پره بافت
غارجفریز گوغر (بافت)
غار ایوب (شهربابک)
کاروانسرای ابراهیم - سیرجان
کاروانسرای پاریز
کنارصندل تپه باستانی در شهرستان عنبرآباد (شهر جیرفت باستان)
کوشک رفعت الدوله
مرقد امامزاده شیرخدا (راین)
مسجد و حسینیه شهر کهنه
مسجد و حسینیه شهر کهنه
مقبره پیرجارسوز
مقبره پیرمرد خدا
مقبره میرحیدر (گورخانه)
مقبره شیخ محمد پرنده (بافت)
میل نادری فهرج (فهرج)
میمند (کرمان) روستای میمند)
قیصریه رفسنجان
* * * * * * * * * * * * * * * * * * * *
آقا محمدخان قاجار
و........
نبرد بیرحمانه کرمان
* * * * * * * * * * * * * * * * * * * *
مردم کرمان چندبار گرفتار حملات دشمنانه متجاوزان و قتلعام قرار گرفتهاند که آخرین بار آن توسط آقا محمدخان قاجار در سال ۱۲۰۹ هجری قمری صورت گرفت. ماجرا به براندازی دودمان زندیه و پیدایش دودمان پادشاهی قاجار مربوط میشود. در حقیقت مردم این سامان قربانی کشمکش و نبرد سرنوشت ساز دو قدرت داخلی یعنی لطفعلی خان زند آخرین بازمانده پادشاهی زند و آقا محمد خان قاجار بنیانگذار سلسله قاجار شدند.
هنوز مراسم خاکسپاری کریم خان (۱۱۹۳هجری قمری) پایان نیافته بود که سران حکومت برای کسب قدرت به کشمکش پرداختند. سرانجام در سال ۱۲۰۳ هجری قمری لطفعلی خان فرزند جعفرخان به قدرت رسید. شش سالی که لطفعلی خان به ظاهر قدرت را در دست داشت جز درگیری با مخالفان کار دیگری نداشت. در این دوران کشمکشهای داخلی زندیه باعث شده بود، سران ایل قاجار که در شمال ایران، نواحی مازندران و تهران و گرگان نفوذ داشتند، به طمع افتاده و به سوی گرفتن قدرت خیزبردارند و پس از آخرین درگیریهای بین لطفعلی خان و آقامحمدخان، خان قاجار به شیراز لشکرکشی کرد و پایتخت آخرین بازمانده دودمان زند را محاصره کرد.
دو ماه محاصره، باعث کمبود مواد غذایی برای سربازان و چارپایان قجرها شد و آنها به ناگزیر به تهران بازگشتند. لطفعلی خان به خیال پیشگیری از حمله مجدد وی به کرمان لشکرکشی کرد تا بر آنجا مسلط شود و راه نفوذ خان قاجار را سد کند. اما وی در این حمله موفق نبود و به شیراز بازگشت. این شکست سیاسی آثار بدی در درون نظام زندیه گذاشت و برخی سران و قدرتمندان درون حکومت به دلیل عدم کفایت لطفعلی خان به فکر توطئه علیه وی افتادند.
سرانجام با لشکرکشی آقا محمدخان به شیراز، با نوعی حیله جنگی لطفعلی خان شکست خورد و به کرمان گریخت. آقا محمد خان در سال ۱۲۰۶ هجری قمری در عمارت کلاه فرنگی شیراز به تخت نشست. طی دو سال بعد میان این دو رهبر نبردهای پراکنده یی رخ داد تا لطفعلی خان سرانجام در ۱۲۰۸ بر کرمان مسلط شد. این خبر آقامحمدخان را برانگیخت که کار وی را یکسره کند؛ لذا در تابستان همان سال وی با لشکری مجهز به کرمان حمله برد و پس از نه ماه از محاصره شهر در حالیکه اردوی قاجار به شدت خسته شده بود و خان قاجار قصد مراجعه به تهران و دست بردار شدن از حکومت زندیه را داشت، با خیانت عدهای از داخل شهر کرمان و بازکردن یکی از دروازههای شهر و با شکست لطفعلی خان کرمان را تسخیر کرد و به کشتار و قتلعام مردم آن دیار پرداخت. بسیاری از مردم را کور کرد و عده زیادی را به طرز فجیعی به قتل رساند. گفتهاند او دستور داد تپهای از چشمان مردم بسازند.
عدهای، تعداد کورشدهها را ۲۰ هزار و بعضی دیگر ۷۰ هزار نفر ذکر کردهاند. او سربازانش را در تجاوز به زنان شهر و غارت اموال آنها آزاد گذاشت. لطفعلی خان نیز که به بم گریخته بود توسط حاکم آنجا دستگیر و تسلیم آقا محمد خان شد. به دستور وی ابتدا لطفعلی خان را کور کرده و سپس به طرز فجیعی به قتل رساندند. بدین سان سلسله زندیه به نقطه پایان خود رسید.
هر چند که ما ز روی کرمان خجلیم
آخر چه توان کرداز این آب و گلیم
در روی زمین نیست چو کرمان جایی
کرمان دل عالم است و ما اهل دلیم...
حمام گنجعلیخان: ساخته شده در قرن یازده هجری قمری و در دوره صفویه است. مساحت آن 1300 متر مربع و بانی آن گنجعلیخان حاکم کرمان و سازنده آن سلطان محمد معمار یزدی میباشد. دارای قسمتهای مختلفی چون گرمخانه، خزینه و رخت کن میباشد. رختکنها از 6 غرفه مجزا برای اقشار مختلف تشکیل میشده است. آب حمام از قنات تامین میشد و تا سال 1316 هم حمام دایر بوده است. در سال 1350 موزه شده است.
ما را در سایت نکته های ادبی - تاریخی وهنری دنبال میکنید
برچسب: نویسنده: بازدید: 116